Rola szlachty w odzyskaniu niepodległości

24 listopada 2018 roku spotkaliśmy się w gościnnych progach ośrodka PROM Kultury przy ul. Brukselskiej w Warszawie z okazji 100 rocznicy odzyskania niepodległości Polski. Konferencję pod tytułem „Rola szlachty w odzyskaniu niepodległości” rozpoczął wykład prof. Marka Barańskiego, działacza opozycji demokratycznej w PRL, znanego historyka mediewisty, odznaczonego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Profesor Barański rozpoczął referat od przedstawienia historii szlachty w Polsce, porównując jej strukturę z formami szlacheckimi w innych krajach europejskich. Wyjaśnił co powodowało, że wśród osób szlachetnie urodzonych funkcjonowało poczucie odpowiedzialności za kraj, które z kolei było motorem ogromnego udziału szlachty w walce o odzyskanie niepodległości.
Drugim gościem Warszawskiego Oddziału Związku Szlachty Polskiej był pallotyn ks. dr Stanisław Tylus, dyrektor Pallotyńskiego Instytutu Historycznego, który opowiedział o wkładzie kapłanów i hierarchów Kościoła Rzymskokatolickiego w jednoczeniu narodu polskiego w okresie niewoli narodowej. Duchowieństwo podzielonego kraju uczestniczyło w życiu politycznym i społecznym, opowiadając się wyraźnie po stronie niepodległości oraz wspierało odbudowę Państwa Polskiego we wszystkich zaborach.
Trzecim prelegentem był Sekretarz Komisji Wywodowej Związku Szlachty Polskiej Pan Adam A. Pszczółkowski, który ubarwiając opowieść ciekawą prezentacją, omówił szlacheckie korzenie czterech ojców odzyskania polskiej niepodległości: Romana Dmowskiego herbu Pobóg, Ignacego Jana Paderewskiego herbu Jelita, Józefa Pilsudskiego herbu własnego oraz Józefa Hallera von Hallenburg herbu własnego.
Ostatnim zaproszonym gościem był znany reżyser, scenarzysta i producent filmów dokumentalnych Tadeusz baron Bystram, który zaprezentował swój teledysk przygotowany dla chóru Pueri et Puellae Cantores Plocenses do pięknie zaśpiewanego wiersza Władysława Broniewskiego „Dzwon w Płocku”.

Wkrótce opublikujemy materiały z tej prezentacji.

Autorzy zdjęć: Pan Andrzej Iwanowski, ks. Stanisław Tylus.

Odsłonięcie tablicy poświęconej Ziemianom Rzeczpospolitej

W dniu 17 listopada 2018 r. w Świątyni Opatrzności Bożej po Mszy Świetej koncelebrowanej w intencji Ziemian i Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny, kardynał Kazimierz Nycz uroczyście odsłonił tablicę poświęconą Ziemianom Rzeczpospolitej w setną rocznicę odzyskania niepodległości.
Kwiaty złożyli Członkowie Zarządu i przedstawiciele Oddziału Warszawskiego. Zarząd Główny reprezentowali Anna Borewicz-Khorshed i Tadeusz Łaguna.
Zaproszeni goście brali też udział w dwóch wykładach poświęconych polskiemu ziemiaństwu, a następnie spotkali się na wspólnej integracji z poczęstunkiem.
Serdecznie dziękujemy Polskiemu Towarzystwu Ziemiańskiemu za zaproszenie na tę uroczystość.

Spotkanie w dniu 13 października 2018 r.

Tematem naszego spotkania w dniu 13 października 2018 r. były „Pamietniki ziemiańskie Aleksandra Chrostowskiego herbu Ostoja”. Prezentację tej ciekawej pozycji książkowej, w której opisano historię rodziny na tle XX wieku,  przedstawił  jej redaktor Pan Robert Mieczkowski.
Na uwagę zasluguje fakt, że wśród gości były seniorka rodu Chrostowskich, pani Aleksandra – córka autora pamietników, a także wnuki, prawnuki, a wśród nich malutka, trzymiesieczna, bardzo grzeczna  Zosia. Gościliśmy także i inne osoby, które przyjechały z różnych stron Polski. W spotkaniu uczestniczyło około 50 osób.
 
Dziękujemy serdecznie Pani Teresie Chrostowskiej-Sawickiej za pomoc w zorganizowaniu spotkania i zapraszamy na następne, 24 listopada g.11.00.  Będzie to konferencja poświęcona setnej rocznicy odzyskania niepodległości. Więcej informacji zamieścimy w terminie późniejszym.

Otwarcie pałacu w Korczewie

Pałac w Korczewie leży na Podlasiu Nadbużańskim niedaleko Drohiczyna.
Pierwszym właścicielem Korczewa był Pretor z Breśca herbu Prus, który otrzymał ziemie w 1401 roku od księcia mazowieckiego Janusza I. Zapoczątkował on ród Korczewskich, który wygasł w linii męskiej zaledwie w przeciągu stulecia. Przez następne wieki Korczew często przechodził z rąk do rąk. Początkowo był tu dwor i zameczek, na których ruinach powstał dwor Syberia.
Świetność zapoczątkował Wiktoryn Kuczyński. To on zlecił architektowi Boniemu budowę pałacu, a jego syn, Aleksander zatrudnił architekta Franciszka Jaszczołda, który tworzył w stylu neogotyckim. Jaszczołd zaprojektował oranżerię (obecną kaplicę), studnię św. Jana oraz stworzył nową koncepcję parku. Wybudował również pałacyk letni zwany Syberią, w którym Joanna Kuczyńska, żona Aleksandra, zamieszkała po śmierci męża. Cyprian Norwid napisał dla niej w 1861 roku wiersz „Do Pani na Korczewie” i utrzymywał z nią korespondencję przez dziesięć lat.
Aleksander Ostrowski, syn corki Julii z Kuczynskiech był entuzjasta botaniki. To on zasadził wiele drzew i prowadził zielniki.
Przechowywal przez parę lat wielbłąda, atrakcje okolicznych dworów.
Jego syn, Krystyn poslubił w 1918 roku malarkę, Wande Kraft która po Pierszej Wojnie Światowej zaczęła remontować fasadę domu i częściowo zniszczony pałac. Remont trwał do 1939 roku, kiedy to w dniu 1 września Niemcy dokonały inwazji na Polskę, a parę dni później rodzina Ostrowskich opuściła kraj z konwojem eskortującym złoto Banku Polskiego. Trafili do Paryża, a następnie do Lizbony i Londynu, gdzie Krystyn rozpoczął pracę dla rządu na uchodźctwie. Pozbawiona perspektywy powrotu rodzina osiedliła się w Anglii.
Pałac po wojnie popadł w ruinę.
W 1989 roku powróciły do Polski córki Krystyna – Beata i Renata. Odkupiły budynek za symboliczną kwotę i rozpoczęły jego remont, który trwał do dziś.
W dniu 16 września dokonano ponownego otwarcia pałac. Można go teraz zwiedzać. Zaproszeni goście zapoznali się z historią rodu i odbudową obiektu. Częścią artystyczną był koncert utworów Chopina zagranych przez Janusa Olejniczaka do recytacji wierszy Norwida w wykonaniu Daniela Olbrychskiego. Można było podziwiać nie tylko odrestaurowane wnętrza, ale wystawę malarstwa i grafiki pani Maki Cieleckiej, właścicielki dworu w Mordach.
W oranżerii odbył się bankiet dla gości.
Zwiazek Szlachty Polskiej reprezentowali: Prezes Michał Korsak, Iwona Zawisza-Chrzanowska, Prezes Oddziału Warszawskiego, a także Pan Adam Pszczókowki konsultant genealogiczny.

Autor zdjęć: Piotr Szymon Łoś.

Spotkanie Oddziału 15 września 2018 r.

W dniu 15 września w ramach regularnych spotkań ZSzP Pan Adam Pszczółkowski wygłosił ciekawy referet poświęcony szlachcie powiatu upickiego w XVIII. Prelekcja została zilustrowana zdjęciami i planszami obrazującymi stan majatków, tak zwane podymne powiatu upickiego. Po prezentacji odbyła się ciekawa dyskusja. Pani Prezes złożyła życzenią obecnym na sali nowożeńcom, Państwu Annie z Romiszewskich i Michałowi Niemirowicz-Szczytt oraz wręczyła symboliczny upominek od Oddziału. Iwona Zawisza-Chrzanowska złożyła również gratulacje rodzicom nowonarodzonych w tym roku dzieci, Państwu Grocholskim, Panu Fornalskiemu i Pani Sawickiej. Dzieci otrzymaly pamiątkowe aniołki. Zaprosiła także na 13 października na spotkanie poświecone pamiętnikom pana Aleksandra Chrostowskiego, a także na konferencję-debatę konstytucyjną, która odbędzie się 6 października na Zamku Krolewskim o godz. 13.00 oraz konferencje Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego pt. „Drogi niepodleglosci” 8 października g 17.30.
Pan Prezes ZSzP Michał Korsak poinformował zebranych o projekcie „Szlachta Polska 2018 – portret własny”.

Autor zdjęć: Andrzej Iwanowski

Recital Chopinowski w Żelazowej Woli

W dniu 15 lipca 2018 roku członkowie i sympatycy Związku Szlachty Polskiej spotkali się w Żelazowej Woli. Pomimo deszczowej pogody było nas dziewiętnaście osób. Spotkanie rozpoczęliśmy od zwiedzania domu urodzenia Fryderyka Chopina, będącego ówcześnie oficyną dworu rodziny Skarbków. Następnie wysłuchaliśmy recitalu chopinowskiego w wykonaniu prof. Piotra Palecznego, jednego z najwybitniejszych polskich pianistów, laureata pięciu międzynarodowych konkursów pianistycznych oraz jurora w ponad stu wielkich międzynarodowych konkursach pianistycznych. Od 1993 roku Piotr Paleczny pełni funkcję dyrektora artystycznego najstarszego na świecie festiwalu pianistycznego – Międzynarodowego Festiwalu Chopinowskiego w Dusznikach Zdroju. Od 2004 roku jest również dyrektorem artystycznym Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy. Profesor Paleczny prowadzi także klasę fortepianu na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie – uczelni, która w ostatnim czasie przyznała mu zaszczytny tytuł Honorowego Profesora Uniwersytetu.

Wysłuchaliśmy następujących utworów:
– Polonez A-dur op. 40 nr 1
– Scherzo h-moll op. 20
– Nokturn fis-moll op. 48 nr 2
– Scherzo b-moll op. 31
– Nokturn cis-moll op. Posth. “Lento con gran espressione”
– Polonez As-dur op. 53

Aura okazała się łaskawa i na czas koncertu oraz spaceru po romantycznym parku rozpogodziło się, a nawet zaświeciło słońce. Po spacerze udaliśmy się do Brochowa, gdzie zwiedziliśmy kościół warowny pod wezwaniem św. Rocha i św. Jana Chrzciciela. Jest to miejsce, w którym Mikołaj Chopin i Justyna Krzyżanowska – rodzice Fryderyka Chopina – zawarli sakrament małżeństwa oraz w dniu 23 kwietnia 1810 roku został ochrzczony mały Fryderyk.
Przemiłą niedzielną wycieczkę zakończyliśmy wspólnym obiadem w restauracji “Przepis na kompot” w Żelazowej Woli. Obiad umilała nam muzyka Fryderyka Chopina grana na żywo.

Już nie możemy doczekać się następnego wyjazdu integracyjnego. We wrześniu wybieramy się do Puław. Serdecznie zapraszamy.

Dwór w Gałkach

W dniu 30 czerwca 2018 r. odbyła się wycieczka integracyjna do dworu w Gałkach w pow. węgrowskim na zaproszenie obecnych właścicieli państwa Małgorzaty i Waldemara Gujskich. Właściciele przywitali nas biciem w dzwon ze staropolską gościnnością, za co serdecznie dziękujemy. Wspaniała atmosfera spowodowała, że na obiad w karczmie liwskiej i zwiedzanie muzeum dojechaliśmy spóźnieni. Szkoda że było nas tylko 12 osob……..

Gałki do XVIII w. należały do rodu Gałeckich. Potem przechodziły w ręce Rudzińskich, Klickich i Łubieńskich. W 1876 roku zbudowano murowany dwór wg projektu Bolesława Pawła Podczaszyńskiego.  Z początkiem XX wieku majątek przeszedł w posiadanie Władysława Kraśniewskiego. W latach trzydziestych w wyniku długu majątek uległ parcelacji a dwór do 1944 roku użytkowany był przez Romana Kowalskiego. Po wojnie majątek zajął PGR i, jak niemal wszędzie, dwór uległ poważnej dewastacji. Obecnie dzięki rodzinie Gujskich, dworek nie tylko odzyskał dawną świetność, ale stał się też lokalnym centrum kultury. Właściciele sprowadzają do posiadłości stare zabudowania wiejskie, tworząc zalążek pięknej kolekcji architektury drewnianej. 

Dwór w Gałkach zamyka od strony południowej wyjątkowo malowniczy zespół kilkunastu prywatnych stawów hodowlanych, ciągnący się przez wiele kilometrów, aż do skansenu w Suchej Starej. Obszar jest ostoją ptactwa, a poprzecinane groblami stawy i przybrzeżne trzcinowiska pozostawiają niezapomniane wrażenie, zwłaszcza jesienią.

Przekazanie Archiwum Rodu Rostworowskich

Archiwum Akt Nowych otrzymało w darze materiały pochodzące z Archiwum Rodu Rostworowskich. Jest to zbiór dokumentów, rękopisów, maszynopisów i licznych fotografii, które zebrał śp. Stanisław Jan Rostworowski (1934-2018), syn gen. Stanisława i Zofii z Mycielskich z Gębic, działacz spoleczny, polityk i publicysta. Archiwalia szeroko prezentują dzieje i dokonania przedstawicieli rodu Rostworowskich, głównie w XIX i XX wieku.
Darowiznę przekazała najbliższa rodzina – żona Barbara Rostworowska wraz z synem Wojciechem i córką Danutą Convain.

Oprócz członków rodziny Rostworowskich, w uroczystości wzięli udział: prof. Jan Żaryn, senator RP, Ewa Tomaszewska, posłanka RP oraz licznie reprezentowani pracownicy instytucji archiwalnych w Polsce. Zostali również zaproszeni członkowie Koła Nałęczów, Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego, Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego oraz Związku Szlachty Polskiej. Nasz Związek reprezentowały następujące osoby: Prezes Michał Korsak, Członek Zarządu Głównego Tadeusz Łaguna, Barbara de Thun z Oddziału Gdańskiego, Iwona Zawisza-Chrzanowska – prezes Oddziału Warszawskiego oraz Andrzej Iwanowski – wiceprezes Oddziau Warszawskiego.
Pan dr Leszek Zakrzewski, który z ramienia AAN był organizatorem uroczystości przedstawił bardzo ciekawą prezentację zbiorów.

Artystycznym uzpełnieniem wydarzenia, tak istotnego w Roku Niepodległości, był przepiękny koncert pieśni Karola Pawła Rostworowskiego w wykonaniu Pani Anny de Thun, córki pani Barbary de Thun, przy akompaniamencie Martyny Kułakowskiej (fortepian).
Po uroczystości uczestnicy spotkania skorzystali z możliwości zwiedzenia Pałacu Belwederskiego. Poniżej galeria i linki do stron nt. wydarzenia.

Relacja foto Archiwum Akt Nowych:

Link

Relacja video Archiwum Akt Nowych:

Link

Prezentacja dr Leszka Zakrzewskiego:

Link

Opis Archiwum Rodu Rostworowskich:

Link

Program HaloPolonia TVP Polonia nt. Archiwum Rodu Rostworowskich.

Link

Oblicza naszej i waszej wolności

Tematem naszego spotkania w dniu 19 maja 2018 r. była prezentacja filmu pt. „Oblicza naszej i waszej wolności”, którą poprowadziła pani Edyta Maksymowicz.
 
Film Edyty Maksymowicz to opowieść o losach ludzi uwiecznionych na fotografiach zdeponowanych w Wilnie w Litewskim Archiwum Historycznym. Trzy albumy pochodzące z poł. XIX wieku zawierają 800 zdjęć, które trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Fotografie powstały na zlecenie generała Murawiowa „Wieszaciela”, w czasach, kiedy koszt jednego zdjęcia równał się wartości konia. Generał w taki sposób postanowił uwiecznić katów i… ofiary represji, które prowadził.

Reportaż wileńskiej dziennikarki Edyty Maksymowicz pt. „Oblicza naszej i waszej wolności” uzyskał nagrodę główną w kategorii „Reportaż” na II Zamojskim Festiwalu Filmowym „Spotkania z historią” w 2014 r.

Film ten można obejrzeć na stronach TVP pod linkiem. O zdjęciach można poczytać też pod tym linkiem.

 
Edyta Maksymowicz – litewska dziennikarka narodowości polskiej, autorka reportaży telewizyjnych i filmów dokumentalnych, producentka telewizyjna, działaczka społeczności polskiej na Litwie. Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Gdańskim. Po powrocie do Wilna przez jakiś czas wykładała na Uniwersytecie Wileńskim, po czym podjęła współpracę z redakcją programu „Rozmowy Wileńskie” w Telewizji Litewskiej. Po odbyciu w 1997 stażu dziennikarskiego w Warszawie rozpoczęła współpracę z Telewizją Polską. Wspólnie z Walentym Wojniłłą i Janem Wierbielem współtworzyła Polski Ośrodek Informacji w Wilnie „InfoRum” (pierwsze na Litwie polskie studio filmowo-telewizyjne).
 Od 1998 Edyta Maksymowicz jest korespondentką Telewizji Polskiej na Litwie i w krajach bałtyckich, współpracuje z programami informacyjnymi TVP. Od 2002 jest autorką magazynu polskiego „Album Wileńskie” w Telewizji Litewskiej. W 2007 została współautorką, reżyserem i prowadzącą programu informacyjno-publicystycznego „Wilnoteka” w TVP Polonia. W 2010 r. powołała polski portal multimedialny Wilnoteka, informujący o życiu społeczno-kulturalnym, gospodarczym i oświatowym Polaków na Litwie. Jest również producentką produkowanych w Wilnie programów Biełsat TV.

Plany Oddziału Warszawskiego

Pani Prezes Iwona Zawisza Chrzanowska, która prowadziła spotkanie poinformowała zebranych, że od czerwca do września wykładów i prelekcji nie będzie z powodu wakacji, ale spotykać będziemy się nadal w innych okolicznościach.
30 czerwca przewidziana jest wycieczka integracyjna do dworu w Gałkach koło Węgrowa i Liwia, natomiast 15 lipca będzie możliwość wspólnego uczestnictwa w koncercie chopinowskim w Żelazowej Woli. O szczegółach tych spotkań będziemy jeszcze informować.

Pomoc ofiarom pożaru Tatarskiej Jurty

Członkowie i sympatycy złożyli dar pieniężny na rzecz odbudowy po pożarze Tatarskiej Jurty w Kruszynianach. Kruszyniany to świadectwo współistnienia dwóch kultur i religii na terenie Rzeczypospolitej nieprzerwanie przez kilkaset lat. Tatarzy to wierni obywatele Rzeczypospolitej stający zawsze w Jej obronie, walecznie stawiając się na wezwanie również podczas wojny z bolszewikami w 1920 roku jak i w 1939 roku (Pułk Jazdy Tatarskiej). Gospodarstwo agroturystyczne Tatarska Jurta zyskało popularność wśród turystów z kraju i zagranicy zwłaszcza po wizycie w Kruszynianach brytyjskiego następcy tronu księcia Karola, który w marcu 2010 r. odwiedził miejscowość, a w programie miał też degustację specjałów kuchni tatarskiej właśnie w Tatarskiej Jurcie. Tatarska Jurta spłonęła doszczętnie 30 kwietnia bieżącego roku.

Na koniec spotkania Pan Prezes Michał Korsak poinformował o planach wydania książki z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. Jest to wspólna inicjatywa Związku Szlachty Polskiej, Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego i Zakonu Maltańskiego .

W spotkaniu uczestniczyło około 50 osób, m.in. goście z Litwy – Pan Czesław Malewski genealog z Wilna oraz Pan Antoni Gravrogk z Kowna, ktory jest potomkiem w prostej linii męskiej słynnego burgrabiego zamku w Birżach – Jeremiasza Grawroga.

Wspomnienia Bolesne 1917-1919

W dniu 14 kwietnia 2018 r. odbyło się dwuczęściowe spotkanie Warszawskiego Oddziału ZSzP. Pierwsza część, to zwołane przez Zarząd Walne Zgromadzenie. Zebrani członkowie mieli za zadanie wybrać dwie osoby do władz oddziału na miejsce osób, które złożyły rezygnacje. W wyniku głosowania Pan Robert Żmijewski został wybrany na Członka Zarządu w miejsce Pani Anny Borewicz-Khorshed, natomiast Pani Teresie Chrostowskiej-Sawickiej Walne powierzyło funkcję Członka Komisji Rewizyjnej, w miejsce Pana Tadeusza Łaguny.

Po krótkiej przerwie Prezes Zarządu Głównego ZSzP Pan Michał Korsak przedstawił dotychczasowe osiągnięcia Zarządu pod swoim kierownictwem oraz plany ZSzP na najbliższą przyszłość.
Kwintesencją drugiej części sobotniego spotkania była prelekcja Pana Henryka hr. Grocholskiego, który zaprezentował książkę swojej prababci, Zofii z hr. Zamoyskich Tadeuszowej hr. Grocholskiej (1866–1957) pod tytułem „Wspomnienia Bolesne 1917-1919„.
 
„Wspomnienia bolesne…” to opis dramatycznych przeżyć z lat 1917–1919, ściśle powiązanych z wydarzeniami historycznymi, które wówczas miały miejsce, m.in. rewolucją bolszewicką i próbami utworzenia niezależnego państwa ukraińskiego. To za ich sprawą dom autorki w Strzyżawce koło Winnicy splądrowano i spalono, a członków rodziny Grocholskich prześladowano, aresztowano i wielokrotnie grożono im śmiercią. Przez dwa lata cała rodzina żyła w nieustannym napięciu, pośród ciągłych rewizji i terroru. Wreszcie w 1919 roku Grocholscy na zawsze opuścili Ukrainę, po dwustu latach obecności na tych ziemiach.

Autorka spędziła na Podolu trzydzieści lat. Poślubiła w 1886 roku Tadeusza hr. Grocholskiego (1839–1913), społecznika i utalentowanego malarza. Wraz z mężem zamieszkała w pięknie położonym nad rzeką Boh strzyżawieckim pałacu. Tam na świat przychodziły jej dzieci: Tadeusz (1887–1920), Remigiusz (1888–1965), Zofia (1889–1969), Michał (1891–1924), Anna (1892–1977), Henryk (1896–1939) i Ksawery (1903–1947). Zamęt rewolucji 1917 roku położył kres bezpiecznej rodzinnej przystani. Dom został doszczętnie zniszczony, a jego mieszkańcy – rozproszeni. Te wszystkie przeżycia skłoniły Zofię Grocholską do spisania bolesnych wspomnień, które w setną rocznicę opisywanych zdarzeń podał do druku jej prawnuk – Henryk Grocholski.

Książkę można nabyć pod tym linkiem.